Chườm khăn khi sốt – chỉ hạ sốt khi chườm đúng cách, còn sai cách có khác gì hại con. Chườm ấm? Chườm nóng? Chườm lạnh? Chườm nào là đúng? Đừng để vì thiếu kiến thức mà vô tình làm tổn thương trẻ nhỏ.

SAI LẦM KHI CHƯỜM KHĂN CHO CON KHÔNG ĐÚNG CÁCH

Dưới đây là câu chuyện thật mà đang diễn ra hằng ngày, hàng giờ tại nhà hoặc ngay tại bệnh viện mà nếu như các bậc làm cha, làm mẹ, hay ông bà khi chăm con cháu chưa rõ hay gặp phải.

Bác sĩ Phí Văn Công (hiện đang làm việc tại Khoa Hồi Sức Cấp Cứu Nhi – Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn – Hà Nội) trong quá trình làm việc, nhận thấy không ít trường hợp bé bị sốt nhưng người nhà cứ hì hục lau người bé hoặc chườm lên trán bé với mong muốn con, cháu mình hạ sốt. Tuy nhiên, những chiếc khăn này vô tình lại nhứng nước ấm, thậm chí có khi còn nóng muốn bỏng cả tay. Bác sĩ bảo “Chườm thế này cháu nó sốt lên đấy” khiến người nhà bệnh nhân không khỏi ngạc nhiên.

Mục lục

BẢN CHẤT CỦA CHƯỜM KHĂN LÀ CƠ CHẾ TRUYỀN NHIỆT TRỰC TIẾP

Bác sĩ Công cũng khẳng định thêm, chườm giảm sốt đúng cách là chườm mát chứ không phải chườm nóng. Bởi cơ chế chườm là nhằm giúp cho nhiệt độ cao của cơ thể truyền sang khăn có nhiệt độ thấp hơn, đến khi khăn chuyển sang ấm nóng lên thì nhúng lại khăn khác. Đây được gọi là cơ chế thải nhiệt trực tiếp. Cơ chế truyền nhiệt trực tiếp hiểu đơn giản chính là nhiệt độ từ nơi nóng chuyển sang nơi lạnh hơn. Cơ chế này phụ thuộc vào 3 yếu tố: chênh lệch nhiệt độ giữa 2 nơi, diện tích tiếp xúc, thời gian tiếp xúc.

Giải thích rõ về cơ chế truyền nhiệt này sang vấn đề hạ sốt ở trẻ nhỏ, bác sĩ khuyên rằng: nhiệt độ nước chườm phải thấp hơn nhiệt độ người sốt 2 – 3 độ, chườm phải chườm vào 2 nách, 2 bên cổ, 2 bẹn là những nơi có mạch máu lớn đi qua để dòng máu đó mang nhiệt độ cao của cơ thể, truyền sang nước có nhiệt độ thấp hơn một cách dễ dàng. Và cần lau liên tục càng lâu càng tốt cho bé khi đang sốt cao để hạ sốt nhanh hơn.

CHƯỜM KHI SỐT – DÂN MÌNH TOÀN LÀM SAI!!!

Mình đi khám bệnh, tụi nhỏ toàn bệnh cấp tính, đa phần là ho hắng, chảy mũi trong, lâu lâu thành chảy mũi đặc, có đứa thì nổi cái nọ, cái kia, nhiều đứa thì sốt. Vớ được đứa nào sốt hơi hơi thì mình thích lắm, vì tụi nhỏ, điều trị mà cứ hết được sốt thì yên tâm là mình đang đi đúng hướng mặc dù nó vẫn ho khù khụ và mũi chảy ròng ròng.

Hôm rồi đi khám, đứa trẻ bé tin hin nằm giữa giường, có chậu nước to gấp đôi người cháu bên cạnh, và đâu mấy chục miếng khăn, hai bà đang hì hục lau người cho cháu. Đứa trẻ thấy mình cười khành khạch, mình hỏi đùa, bà đang tắm cho cháu à. Hai bà nhìn nhau, rồi nhìn mình, ối bác sĩ ơi, ơn giời bác sĩ đến rồi. Cháu nó sốt cao quá, từ sáng đến giờ tôi chườm mà không đỡ gì. Chưa bao giờ nó sốt cao thế này. Mình hỏi bao nhiêu độ vậy bà, bà nói tôi không đo, sờ người nó nóng ran lên, tôi sợ quá. Mình thò tay vào chậu nước, nóng bỏng tay, mình cười hì hì, 2 bà nhiệt tình quá, chườm thế này cháu nó sốt lên đấy bà ạ. 2 bà nhìn nhau ngơ ngác.

Các cậu ạ, cơ thể con người có 4 cơ chế thải nhiệt chính. Trong đó có cơ chế gọi là Truyền nhiệt trực tiếp. Việc chườm là dựa nhiều vào kiểu thải nhiệt này. Các cậu cứ hì hục chườm mà chườm chả đúng nên chả có tác dụng lại mệt người.

Mình chườm là mình lấy khăn có nước, đắp lên vị trí có mạch máu lớn đi qua, để dòng máu đó mang nhiệt độ cao của cơ thể, truyền sang nước có nhiệt độ thấp hơn. Vị trí mạch máu lớn là 2 cái nách, 2 bên cổ, 2 cái bẹn. CHƯỜM LÀ CHƯỜM Ở ĐẤY, CHỨ ĐÂU PHẢI ĐẮP KHĂN LÊN TRÁN ĐÂU.

Thế nước nóng, nước ấm, hay nước lạnh? Câu hỏi này chả ai bảo các cậu, mọi người cứ hô chườm đi, chườm đi, mà chả ai bảo chườm nước thế nào. Thậm chí nhân viên y tế cũng hô “Chườm NÓNG cho con đi”. Chả nhẽ chườm nước sôi.

Tớ sờ bao nhiêu cái chậu nước chườm rồi, đều nóng quá. Chườm dựa vào chuyện nhiệt độ cơ thể cao hơn thì truyền nhiệt sang cái khăn chườm có nhiệt độ thấp hơn rồi dần dần cái khăn đó nóng lên, mình lại thay khăn khác. Cái này là cơ chế thải nhiệt trực tiếp. Thế thì nước chườm phải mát mát tí các cậu ạ. Nhưng nước chườm mà lạnh quá thì mạch nó lại co tít lại, tác dụng thải nhiệt lại kém đi. Hoặc lau người thì nước cũng mát mát tí để nhiệt độ cơ thể có chỗ thải sang rồi bay đi.LOANH QUANH THÌ NƯỚC CHƯỜM HAY NƯỚC LAU NGƯỜI CẦN THẤP HƠN NHIỆT ĐỘ CƠ THỂ CHÁU 1 – 2 độ C. Và cũng chỉ nên chườm cho con khi nhiệt độ cơ thể con >39 độ C, vì trên 38.5 độC mới cần phải hạ sốt cơ mà. Việc chườm lại khá lách cách, nào chậu nước, nào khăn lau… Đây mình toàn chườm nước rõ nóng. Xong ối giời ơi, cháu chườm mãi chả hạ.

VẬY BỊ SỐT NÊN CHƯỜM KHĂN NÓNG HAY LẠNH

Khi con có dấu hiệu sốt, việc đầu tiên mẹ cần làm là đo nhiệt độ, để có cách hạ sốt hiệu quả nhất

– Nếu con sốt dưới 38.5 độ C, dùng khăn hạ sốt có chứa thành phần làm mát và hạ sốt để chườm toàn bộ cơ thể cho con.

– Nếu sốt cao trên 38.5 độ C, dùng thuốc hạ sốt đúng liều lượng để giảm thiểu tác dụng phụ. Khi thuốc chưa có tác dụng, mẹ nên dùng khăn mát, hạ sốt lau chườm tạo cảm giác dễ chịu cho con.

– Không có chườm nóng, chườm lạnh hay kể cả chườm ấm vì tất cả chỉ là “quan niệm” và những tên gọi tự đặt.

– Nhiệt độ chườm khăn căn cứ vào nhiệt độ sốt của cơ thể đấy. Khăn chườm nên thấp hơn 2-3 độ C so với nhiệt độ cơ thể.

1. Nhiệt độ chườm khăn dao động khoảng 35 độ C:

Tránh chườm bằng khăn quá lạnh (như cho vào nước đá) vì chườm lạnh sẽ vô hình chung gây co mạch ngoại vi, làm bé không thoát nhiệt ra ngoài được mà càng sốt hơn.

Nhiệt độ khuyến cáo của khăn khoảng 35 độ C lau cho bé là thích hợp vừa làm bé hạ nhiệt mà không gây cảm giác lạnh đột ngột.

2. Vị trí lau tập chung tại nơi có mạch máu lớn đi qua:

Vì cơ thể là vật thể sống, dưới da là các mạch máu luân chuyển.

Việc lau khăn tại những vị trí có mạch máu lớn giúp lượng máu khu vực này hạ xuống và truyền đến các vị trí khác, giúp toàn thân hạ sốt nhanh hơn.

Các vị trí khuyên lau là: cổ, 2 nách, 2 bẹn và gan bàn tay, gan bàn chân.

Tham khảo: Khăn hạ sốt Dr.Papie – tẩm dịch dược liệu hạ sốt giúp lau chườm toàn thân cho bé,